W obliczu ogromnej oferty producentów i licznych koncepcji marketingowych, którymi różne marki starają się wyróżnić, wybór pary butów do biegania nie jest prostym zadaniem.
Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci zwrócić uwagę na ważne aspekty, dzięki którym w pełni skorzystasz ze swojej aktywności – czy biegasz po asfalcie, czy w terenie.
Kluczowe punkty
- Typ aktywności: teren (asfalt, trail, mieszany), dystans (< 10 km, od 10 km do półmaratonu, długie traile i maraton), intensywność (rekreacyjna, treningowa, zawodnicza);
- Typ biegacza: waga i budowa ciała biegacza, krok i sposób stawiania stopy (pronacja, supinacja, atak piętą, krok środkowy);
- Cechy butów: drop, amortyzacja, elastyczność, stabilność, oddychalność i wodoodporność.
JAKIM TYPEM BIEGACZA JESTEŚ?
TEREN
Buty drogowe stawiają na amortyzację, ponieważ uderzenia o asfalt są znacznie bardziej traumatyczne dla mięśni, ścięgien i stawów niż na ścieżkach i szlakach. Z drugiej strony, tutaj nie jest potrzebna bardzo rzeźbiona podeszwa, gdyż przyczepność nie stanowi większego problemu. Wreszcie cholewka jest zazwyczaj wykonana z oddychającej siateczkowej tkaniny.
Buty do trailowego biegania, jak można się domyślić, posiadają (bardzo) głęboko rzeźbione podeszwy, aby zapewnić optymalną przyczepność na każdym terenie i w każdych warunkach (błoto, kamieniste podłoże, sucho do bardzo sucho; na płaskim, pod górę, z góry lub na zboczach). Naturalne tereny, choć wymagają mniejszej amortyzacji, obligują za to do doskonałego podparcia stopy i kostki. Modele te są więc jednocześnie niższe (dla lepszej stabilności), bardziej sztywne i twardsze. Ponadto buty trailowe często posiadają wkładki ochronne (z przodu) chroniące przed uderzeniami o kamienie i wykonane są z wzmocnionych tkanin odpornych na ścieranie, zapewniając niezbędną wytrzymałość.
Warto zaznaczyć, że istnieją również buty mieszane, idealne dla biegaczy lubiących naprzemiennie biegać po asfalcie i niezbyt urozmaiconym terenie naturalnym, którzy nie chcą mnożyć par butów. To rozwiązanie szczególnie interesujące dla biegaczy rekreacyjnych, gdyż tego rodzaju kompromis między wydajnością, przyczepnością i stabilnością będzie z konieczności mniej efektywny niż modele dedykowane – zarówno na drodze, jak i w terenie.
DŁUGOŚĆ I INTENSYWNOŚĆ WYSIŁKU
Poza terenem, Twój wybór może być uwarunkowany dystansem i/lub intensywnością wysiłku. Generalnie rozróżnia się buty przeznaczone na krótki (do 10 km) i średni dystans (do półmaratonu), charakteryzujące się większą lekkością i doskonałą dynamicznością, oraz te na długi dystans (maratony, długie traile i ultramaratony), zdolne do spokojnego absorbowania tysięcy uderzeń odczuwanych przez ciało.
Im dłuższy dystans, tym większa amortyzacja i komfort, aby przez cały czas wysiłku zachować identyczne odczucia i chronić organizm.
Poza dystansem, intensywność wysiłku może również determinować wybór tego czy innego modelu: rekreacyjny dla okazjonalnego biegacza chcącego po prostu ćwiczyć, treningowy dla regularnego biegacza (modele te często cechuje lepsza trwałość) i zawodniczy, ukierunkowany wyłącznie na wydajność – zaprojektowany do szybkiego biegania, lecz w zamian często o mniejszej trwałości.
BUDOWA CIAŁA BIEGACZA
Wszystko to należy jednak rozpatrywać w kontekście Twojej budowy ciała, ponieważ ta sama para może być odpowiednia dla „lekkiego" biegacza na maratonie, podczas gdy bardziej „masywny" biegacz nie powinien używać jej na dystansie dłuższym niż 10 km, aby uniknąć ryzyka kontuzji.
Ogólnie rzecz biorąc, osoby o lekkiej budowie powinny wybrać parę butów łączącą sprężystość i lekkość, podczas gdy „ciężsi" biegacze (> 85 kg dla mężczyzn i> 70 kg dla kobiet) powinni stawiać na podparcie stopy i kostki, dużą stabilność i solidną amortyzację, szczególnie w okolicach pięty – na przykład z wkładką z pianki wysokiej gęstości.
TYP KROKU
Jeszcze kilka lat temu stopień pronacji był przedstawiany jako decydujący. Oferta była segmentowana w zależności od Twojego kroku; należało więc określić, czy jest się supinatorem (stopa atakuje po zewnętrznej stronie), pronatorem (stopa atakuje po wewnętrznej stronie) czy neutralnym (stopa jest płaska i równoległa do podłoża podczas ataku).
W rzeczywistości nie ma znaczenia, jak atakujesz krok, o ile nie masz kontuzji ani dyskomfortu. Dziś większość butów do biegania jest neutralna lub uniwersalna i pasuje do zdecydowanej większości biegaczy. A jeśli tak nie jest, wkładki ortopedyczne, najlepiej wykonane przez podologa sportowego, zapewnią Ci niezbędne wsparcie.
To, co powinno Cię bardziej prowadzić, to raczej sposób, w jaki atakujesz podłoże: atak piętą czy krok środkowy. Ogólnie rzecz biorąc, biegacze początkujący i/lub biegający w wolnym tempie mają tendencję do stawiania najpierw pięty, co wymaga dużej amortyzacji w tylnej części buta i wysokiego dropu (różnica wysokości między tyłem a przodostopiem buta; patrz niżej).
Z kolei bardziej doświadczony biegacz będzie miał tak zwany krok środkowy, czyli stopa będzie stawiana globalnie płasko, co pozwala lepiej rozłożyć falę uderzeniową. Ten krok, poza tym że jest bardziej efektywny, jest również lepszy dla ciała, redukując wstrząsy i tym samym ryzyko kontuzji. W takim przypadku niski, a nawet zerowy drop będzie bardziej odpowiedni i skuteczny.
WSZYSTKO O BUTACH DO BIEGANIA
Będące owocem licznych badań naukowych oraz prac badawczo-rozwojowych, obecne buty do biegania nie mają już nic wspólnego z tymi sprzed kilku dziesięcioleci. Ale między prawdziwymi innowacjami a koncepcjami marketingowymi – jak się w tym odnaleźć? Oto najważniejsze cechy, o których warto pamiętać przy wyborze nowej pary butów.DROP
Jak wspomniano powyżej, drop to różnica wysokości między piętą a przodostopiem buta. Stosunkowo nowy, ten parametr stał się jednak niezbędny i dla wielu biegaczy stanowi najważniejszą cechę przy wyborze jednego modelu zamiast innego.
Drop waha się zazwyczaj od 0 do 13 mm. Im niższa wartość, tym bardziej płasko ustawiona jest stopa, a więc bliżej „naturalnego kroku", który jednak jest nieintuicyjny dla większości biegaczy, ponieważ wymaga pewnej techniki biegowej i nauki.
Początkujący biegacze i osoby o masywnej budowie ciała powinny wybrać model z dużym dropem – od 8 mm wzwyż – aby skorzystać z dobrej amortyzacji i znacznie zmniejszyć ryzyko bólu, a nawet kontuzji łydki i pięty. W dłuższej perspektywie efekt może być jednak kontraproduktywny i wciągnąć biegacza w błędne koło: wysoki drop zapewnia dobrą amortyzację, ale sprzyja atakowi piętą, który z kolei wymaga jeszcze większej amortyzacji. Stąd w dłuższej perspektywie większe ryzyko urazów.
Jeśli jesteś doświadczonym i wysportowanym biegaczem, niski drop – między 0 a 6 mm – zapewni Ci większe czucie stopy i będzie dla Ciebie bardziej odpowiedni, pozwalając zbliżyć się do słynnego „naturalnego kroku", który gwarantuje lepszą wydajność i mniej kontuzji.
Jeśli chcesz zmniejszyć drop, rób to stopniowo, etapami – w przeciwnym razie ryzykujesz zbyt gwałtowną zmianę postawy, a tym samym kontuzję.
Warto też zaznaczyć, że drop jest zazwyczaj podawany dla standardowego rozmiaru 43. Tak więc dla tego samego modelu drop w rozmiarze 37 będzie mniejszy niż w rozmiarze 47. Bardziej trafne byłoby mówienie o nachyleniu między piętą a przodostopiem.
Ponadto mówienie wyłącznie o dropie nie jest zbyt trafne – w tej kwestii należy brać pod uwagę inne kryteria, takie jak wysokość podeszwy, gdyż dwa buty o tym samym dropie mogą być radykalnie różne w zależności od wysokości podeszwy.
AMORTYZACJA
Im wyższa podeszwa, tym większa amortyzacja zapewniana przez but, czyli tym lepiej absorbuje on falę uderzeniową podczas stawiania stopy. Amortyzacja może być osiągana na różne sposoby: pianka o mniejszej lub większej gęstości, żel, guma – wszystkie te technologie są równie skuteczne i to nie na tym kryterium powinieneś się opierać, lecz raczej na poziomie amortyzacji zapewnianym przez but.
Na poziomie terenu, jak wspomniano wcześniej, bieganie po asfalcie wymaga większej amortyzacji niż trail.
Na poziomie stylu biegu, atak piętą wymaga większej amortyzacji niż krok środkowy, podobnie jak w przypadku osób o masywnej budowie ciała.
Należy jednak uważać, aby nie wybierać buta z nadmierną amortyzacją, ponieważ mogłoby to odbywać się kosztem stabilności, precyzji, a przede wszystkim dynamizmu. Do Ciebie należy decyzja, którą cechę chcesz postawić na pierwszym miejscu. Wszystko zależy od gustu i priorytetów.
ELASTYCZNOŚĆ
Elastyczność buta wyraża jego zdolność do odkształcania się>, by dostosowywać się do Twoich ruchów i zmian podłoża. Miękki but spodoba się zaawansowanym biegaczom, ponieważ zapewnia maksymalne czucie podłoża. W zamian jednak wymaga większego wysiłku podczas biegu. Z kolei sztywny but oferuje mniej czucia, ale jest bardziej dynamiczny. Pozwala też lepiej podtrzymywać stopę. Jest to zatem rozwiązanie dla mniej dynamicznych biegaczy i osób o masywnej budowie ciała.
W każdym razie, podobnie jak w przypadku amortyzacji, wszystko zależy od priorytetów i gustu.
Uwaga: od kilku lat dostępne są również sztywne modele przeznaczone dla zawodników szukających wydajności, zawierające płytkę węglową działającą jak sprężyna. Energia zgromadzona w momencie uderzenia jest zwracana przy odbiciu, co przekłada się na jeszcze lżejsze i bardziej efektywne kroki. Modele te należy przeznaczać głównie na zawody, gdyż zbyt częste i wyłączne ich używanie może być źródłem kontuzji.
STABILNOŚĆ
Stabilność to jedna z kluczowych cech i jednocześnie jedna z najtrudniejszych do oceny, ponieważ zależy od bardzo wielu parametrów, takich jak wysokość buta, jego elastyczność, kształt (mniej lub bardziej podwyższony i obejmujący stopę).
ODDYCHALNOŚĆ I WODOODPORNOŚĆ
Większość butów do biegania jest zaprojektowana tak, aby zapewnić maksymalną oddychalność, ograniczając przegrzanie stopy i uczucie nadmiernego ciepła. Istnieje jednak kilka modeli – głównie trailowych – wyposażonych w membranę odpychającą wodę lub wręcz wodoodporną, które mogą okazać się przydatne podczas biegania w wilgotnych warunkach i/lub na błotnistym terenie.
WAGA
Waga klasycznego buta wynosi najczęściej od 250 do 300 gramów. Powyżej tej wartości but będzie wymagał więcej energii przy każdym kroku… ale z pewnością będzie też wygodniejszy, zapewniając lepszą amortyzację.
Najlżejsze modele (poniżej 200 gramów) są co prawda bardziej dynamiczne, ale kosztem komfortu, amortyzacji, stabilności, a w przypadku biegania w terenie – ochrony stopy. Co więcej, modele te mają często znacznie krótszą żywotność – nierzadko dwukrotnie niższą.
Uwaga: jeśli chodzi o żywotność butów do biegania, ogólnie przyjmuje się, że klasyczna para wytrzyma około 1200 km – choć oczywiście zależy to od rodzaju wyjść, ich częstotliwości i budowy ciała użytkownika.
Pary zaprojektowane wyłącznie do zawodów (pasujące również do treningu interwałowego na bieżni) mają znacznie krótszą żywotność – od 200 do 500 km, rzadko więcej.
ROZMIAR
Wybór rozmiaru buta jest jednocześnie prosty i skomplikowany, ponieważ opiera się przede wszystkim na długości stopy.
Aby ją zmierzyć, postaw stopę płasko na podłożu i zmierz jej długość od pięty do czubka najdłuższego palca. Aby uzyskać jak najbardziej wiarygodny pomiar, postaw stopę mocno na kartce papieru, zaznacz ołówkiem obie skrajne punkty, zdejmij stopę, a następnie zmierz odległość między dwoma znacznikami. Dla większego bezpieczeństwa dodaj około 0,5 cm do długości i skonsultuj się z tabelą rozmiarów danej marki.
Uwaga: między markami istnieją duże różnice w rozmiarach. Twój rozmiar w jednej marce niekoniecznie będzie odpowiadał temu samemu rozmiarowi w innej marce.
Należy również wziąć pod uwagę szerokość stopy, szczególnie jeśli masz bardzo szerokie stopy. W takim przypadku rozsądne może być wybranie większego rozmiaru, aby uniknąć dyskomfortu. Aby temu zaradzić, niektóre marki oferują kilka opcji szerokości dla tego samego rozmiaru.
SYSTEM ZAPINANIA
Choć większość butów posiada klasyczny system sznurowania, niektóre modele wyposażone są w kable i system dokręcania za pomocą pokrętła lub mikrometrycznej klamry, podobnie jak to, co często spotykamy w butach rowerowych. Systemy te pozwalają lepiej rozłożyć docisk na całą stopę i uniknąć tworzenia punktów nacisku, jednak zazwyczaj są zarezerwowane dla modeli z wyższej półki, a więc droższych. Prostym i ekonomicznym sposobem na poprawę komfortu, efektywności i – w przypadku triathlonu – szybkości podczas faz przejścia jest zastąpienie oryginalnych sznurówek elastycznymi szybkimi sznurówkami. Pozwalają one założyć buty w kilka sekund i zapewniają idealny, stały docisk na stopę niezależnie od długości i intensywności wysiłku.
JAKIE BUTY DO MOJEJ AKTYWNOŚCI?
W zależności od budowy ciała, sposobu biegania i celów, będziesz musiał postawić na amortyzację, elastyczność, stabilność lub lekkość oraz mniejszy lub większy drop.
-
Rekreacyjny / Początkujący
Postaw tutaj na komfort. Stabilny but z dobrą amortyzacją, dość sztywny, z dropem powyżej 8 mm będzie idealny do okazjonalnych, przyjemnych wyjść rekreacyjnych bez ryzyka kontuzji. Wybierz parę drogową, mieszaną lub trailową w zależności od środowiska, w którym biegasz. Jeśli szukasz wszechstronności, para mieszana okaże się idealna. Osoby o masywnej budowie ciała powinny zadbać o wybór modelu oferującego szczególnie dobrą amortyzację, z dropem 10 mm lub więcej.
-
Zawody drogowe
Tutaj priorytetem będzie przede wszystkim lekkość i wydajność. W zależności od gustu odpowiedni będzie model bardzo miękki lub wręcz przeciwnie – bardzo sztywny z płytką węglową. Modele zawodnicze doskonale sprawdzają się również podczas treningów interwałowych (na bieżni). Często minimalistyczne, modele te przeznaczone są głównie na krótkie dystanse. Na dłuższych dystansach należy sięgnąć po modele przeznaczone specjalnie na maraton lub wybrać model pośredni, łączący trening i zawody.
-
Trening drogowy
Jeśli biegasz w bardziej sportowym podejściu, z myślą o przygotowaniu do określonych celów, nieco bardziej elastyczna para może być interesująca do efektywnej pracy nad techniką biegu, a w szczególności krokiem środkowym. Aby nie narazić się na kontuzję, zachowaj jednak rozsądną amortyzację. Ponadto tutaj priorytetem będzie trwałość ponad lekkość. Model typowo treningowy sprawdzi się również w długich zawodach dla biegaczy pośrednich (maraton w czasie około 3h30).
-
Zawody trailowe
Wszystko będzie tu zależeć od czasu wysiłku. Na krótkich trailach (do 20/30 km) doskonale sprawdzi się dynamiczna i lekka para butów. Natomiast na długich trailach, a tym bardziej na ultramaratonach, prędkość nie jest czynnikiem decydującym. Kwestiami, które należy wziąć pod uwagę w pierwszej kolejności, są komfort, przyczepność i ogólna stabilność, aby kompensować błędy w stawianiu stopy, które nieuchronnie pojawią się wraz ze zmęczeniem fizycznym i psychicznym.
-
Trening trailowy
Tutaj należy zadbać o wybranie pary z odpowiednim bieżnikiem w zależności od terenu, zapewniającej odpowiednią ochronę, szczególnie z przodu stopy. Jeśli regularnie uprawiasz bieganie drogowe i trail i chcesz robić wszystko w tej samej parze, umiarkowane kolce (4 do 6 mm) zapewnią Ci dobrą przyczepność bez nadmiernego obniżania wydajności na asfalcie. W zależności od terenu, model zapewniający większe bezpieczeństwo i lepiej obejmujący kostkę może być interesującym wyborem.
Découvrez tous nos conseils & Tutoriels
